کودهای ماکرو به عناصری گفته میشود که گیاه به مقادیر زیاد (وزنی) برای رشد طبیعی نیاز دارد. این عناصر مستقیماً بر ساختار کلی، متابولیسم انرژی و فرآیندهای اصلی فتوسنتز تأثیر میگذارند.
سه عنصر اصلی که بیشترین مقدار مصرف را دارند، NPK (نیتروژن، فسفر، پتاسیم) هستند:
۱. نیتروژن (Nitrogen - N)
نیتروژن مهمترین عنصر برای رشد رویشی است.
- نقش اصلی: جزء اساسی کلروفیل (رنگدانه سبزینه) است که در فتوسنتز نقش کلیدی دارد. همچنین جزء اصلی پروتئینها، اسیدهای نوکلئیک (DNA و RNA) و آنزیمها میباشد.
- علائم کمبود: زرد شدن برگهای پیرتر (از پایین به بالا) به دلیل تحرک بالای این عنصر در گیاه.
- اهمیت: رشد سریع شاخ و برگ، افزایش تولید پروتئین.
۲. فسفر (Phosphorus - P)
فسفر برای انرژیزایی و انتقال مواد حیاتی است.
- نقش اصلی: عنصری کلیدی در ساختار ATP (آدنوزین تریفسفات)، که واحد انرژی سلول گیاهی است. در توسعه ریشهها، جوانهزنی بذر، گلدهی و تشکیل میوه نقش اساسی دارد.
- علائم کمبود: رشد ضعیف ریشه، رنگ ارغوانی یا بنفش شدن برگها، بهویژه در شرایط آب و هوایی سرد.
- اهمیت: استقرار قوی گیاه و تسریع بلوغ محصول.
۳. پتاسیم (Potassium - K)
پتاسیم به عنوان “تنظیمکننده” یا “کیفیتدهنده” شناخته میشود.
نقش اصلی: در تنظیم باز و بسته شدن روزنههای برگ (تنظیم تعرق و مصرف آب)، فعالسازی آنزیمها، و بهبود کیفیت محصول (اندازه، رنگ، طعم، ماندگاری پس از برداشت) نقش دارد. همچنین مقاومت گیاه در برابر تنشهایی مانند خشکی و بیماریها را افزایش میدهد.
علائم کمبود: سوختگی یا نکروز حاشیه برگهای مسنتر.
اهمیت: تنظیم متابولیسم و افزایش مقاومت به تنشها.
علاوه بر NPK، عناصر ماکرو ثانویه شامل کلسیم (Ca)، منیزیم (Mg) و گوگرد (S) نیز هستند:
کلسیم (Ca): جزئی از دیواره سلولی است و استحکام ساختاری گیاه را فراهم میکند. در تقسیم سلولی حیاتی است. (کمبود آن منجر به بیماریهایی مانند پوسیدگی گلگاه در گوجه فرنگی میشود).
منیزیم (Mg): هسته مرکزی مولکول کلروفیل است، بنابراین مستقیماً با فتوسنتز در ارتباط است. (کمبود آن باعث زردی بین رگبرگها در برگهای مسنتر میشود).
گوگرد (S): بخشی از برخی اسیدهای آمینه (سیستئین و متیونین) و ویتامینها است و در تولید روغنها و عطر در برخی محصولات نقش دارد.
دیدگاه خود را بنویسید